Lịch sử ra đời của bánh pizza

Pizza có một lịch sử phong phú và hấp dẫn kéo dài qua nhiều thế kỷ. Ai cũng biết pizza có từ rất lâu, nhưng lại không ai biết lâu đến mức nào.

Lịch sử bánh pizza thời cổ đại và trung cổ

Thời cổ đại

Hy Lạp và La Mã cổ đại: Người Hy Lạp và La Mã cổ đại đã có những loại bánh mì phẳng (flatbread) được nướng trên đá nóng và thường ăn kèm với dầu oliu, thảo mộc và phô mai. Đây có thể được xem là tiền thân của bánh pizza.

Thời trung cổ

Italia thế kỷ 16: Pizza bắt đầu xuất hiện tại Naples, một thành phố cảng miền nam nước Ý, vào khoảng thế kỷ 16. Ban đầu, đây là một món ăn của người nghèo, với nguyên liệu đơn giản và dễ kiếm như cà chua, phô mai, dầu oliu, tỏi và các loại thảo mộc.

Lịch sử bánh pizza qua các cột mốc thời gian

Thế kỷ 18: Bắt đầu tại Naples (Ý)

Pizza bắt đầu được biết đến rộng rãi tại Naples vào thế kỷ 18. Đây là một món ăn dân dã dành cho người nghèo với các nguyên liệu dễ kiếm và rẻ tiền.

Các loại bánh mì phẳng (flatbread) được làm từ bột mì và nước, sau đó được nướng trên lò đá hoặc lò gạch. Người Naples thêm vào bánh mì phẳng này các loại nguyên liệu như dầu oliu, tỏi, thảo mộc, cà chua, và đôi khi là cá hoặc phô mai.

Sự xuất hiện của cà chua, sau đó được du nhập từ châu Mỹ vào thế kỷ 16 đã làm thay đổi hoàn toàn pizza. Ban đầu, người châu Âu e ngại cà chua vì nghĩ rằng chúng có độc, nhưng dần dần họ nhận ra cà chua không chỉ an toàn mà còn ngon miệng. Cà chua trở thành một thành phần chính của bánh pizza.

Thế kỷ 19: Pizza Margherita và sự lan rộng

Trong thế kỷ 19, pizza tiếp tục được phát triển và trở thành một phần không thể thiếu của ẩm thực Naples. Các lò bánh pizza nhỏ mọc lên khắp thành phố, và người bán hàng rong đi khắp nơi để bán bánh pizza cho người dân.

Năm 1889, đầu bếp Raffaele Espositio của nhà hàng Pizzeria di Pietro e Basta Cosi đã tạo ra một loại pizza đặc biệt để tôn vinh Nữ hoàng Margherita của Ý. Ông đã sử dụng cà chua, phô mai mozzarella, lá húng quế để tạo ra ba màu sắc của quốc kỳ Ý: đỏ, trắng và xanh. Bánh pizza này có tên gọi là Pizza Margherita và trở thành biểu tượng của Ý.

Các cửa hàng pizza đầu tiên được mở tại Naples, cung cấp pizza cho người dân địa phương và du khách. Một trong những cửa hàng pizza nổi tiếng nhất là Antica Pizzeria Port’Alba được thành lập vào năm 1738 và vẫn hoạt động cho đến ngày nay.

Thế kỷ 20: Sự toàn cầu hoá và đa dạng của pizza

Vào đầu thế kỷ 20, làn sóng di cư lớn từ Ý đến Mỹ đã mang theo cả văn hoá ẩm thực của người Ý, bao gồm cả pizza. Các cộng đồng người Ý tại New York, Chicago và các thành phố lớn khác đã mở các nhà hàng pizza, giới thiệu món ăn này đến với người dân Mỹ.

Sau Thế chiến II, khi những người lính Mỹ trở về từ Ý, họ mang theo tình yêu đối với pizza. Điều này đã thúc đẩy sự phổ biến của pizza tại Mỹ. Các nhà hàng pizza bắt đầu mọc lên khắp nơi, pizza nhanh chóng trở thành một món ăn yêu thích của người Mỹ.

Cùng với sự ưa chuộng của thực khách, các chuỗi cửa pizza nổi tiếng như Pizza Hut (thành lập năm 1958), Domino’s (thành lập năm 1960), Papa John’s (thành lập năm 1984) đã mở rộng ra toàn cầu, mang đến với nhiều quốc gia khác nhau.

Pizza bắt đầu có nhiều biến thể khác nhau, từ pizza kiểu Chicago với vỏ dày và nhân phong phú, đến kiểu pizza New York với vỏ mỏng và giòn. Các loại pizza sáng tạo với nhiều loại topping và hương vị khác nhau xuất hiện khắp nơi, từ pizza hải sản ở Nhật đến pizza tandoori ở Ấn Độ.

Lịch sử bánh pizza tại Việt Nam

Pizza xuất hiện tại Việt Nam vào khoảng cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, cùng với sự phát triển kinh tế và văn hoá ẩm thực quốc tế.

1. Những năm 1990 – sự khởi đầu

Những năm 1990 là khoảng thời gian mà Việt nam hết lệnh cấm vận trên thế giới và bắt đầu mở cửa kinh tế mạnh mẽ, pizza bắt đầu có mặt rải rác ở một số địa phương (chủ yếu là nhà hàng).

Các nhà hàng quốc tế và khách sạn cao cấp tại Hà Nội, Hồ Chí Minh bắt đầu giới thiệu pizza vào thực đơn để phục vụ khách du lịch và người nước ngoài sinh sống tại Việt Nam. Năm 1997 Pizza Hut – một trong những chuỗi cửa hàng pizza lớn nhất thế giới mở cửa hàng đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một trong những thương hiệu pizza quốc tế đầu tiên có mặt tại Việt Nam, đánh dấu bước đầu tiên của pizza trong việc tiếp cận thực khách Việt Nam.

2. Những năm 2000 – phổ biến và lan rộng

Trong những năm 2000, Pizza Hut mở rộng mạng lưới cửa hàng của mình ra khắp các thành phố lớn khác tại Việt Nam. Các thương hiệu pizza quốc tế khác như Domino’s Pizza, The Pizza Company cũng bắt đầu gia nhập thị trường Việt nam.

Cùng với sự xuất hiện của các chuỗi cửa hàng pizza quốc tế, các cửa hàng và thương hiệu pizza địa phương cũng bắt đầu xuất hiện, cung cấp phong phú các loại pizza với giá cả phù hợp và hương vị cũng thích nghi với khẩu vị của người dùng Việt.

3. Từ sau những năm 2010 đến nay

Pizza đã phổ biến hơn trên thị trường ẩm thực Việt Nam. Ngoài các loại pizza truyền thống, đã có nhiều biến thể pizza mới với các nguyên liệu địa phương như hải sản, thịt bò, gà, và các loại rau củ tươi. Pizza phô mai, pizza hải sản, pizza gà quay hay pizza rau củ… là một số những loại pizza địa phương phổ biến.

Kết luận

Pizza đã trở thành một món ăn quen thuộc và yêu thích của nhiều người dân Việt Nam. Từ sự khởi đầu khiêm tốn tại các nhà hàng quốc tế và khách sạn cao cấp, pizza đã lan rộng và trở nên phổ biến khắp các thành phố lớn, với nhiều biến thể và hương vị phù hợp với khẩu vị người Việt. Sự phát triển của các chuỗi pizza quốc tế và chuỗi pizza địa phương đã giúp pizza trở thành một phần không thể thiếu trong ẩm thực Việt Nam hiện đại.